Anneleri endişelendiren Bebek hastalıkları

Çoğunlukla fiziksel sarılık olarak adlandırılan ve sık sık görülen yenidoğan sarılığı, doğum esnasında 2-3 gün ek olarak sonra başlıyor.

06 Eylül 2014 Cumartesi, 13:21

Daha yeni doğmuş bir bebeğin sarılık olmasıyla endişelenen anne ve babaları bilgilendiren Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Mithat Kuşkaya,  ” Çoğunlukla fiziksel sarılık olarak adlandırılan ve sık sık görülen yenidoğan sarılığı, doğum esnasında 2-3 gün ek olarak sonra başlıyor. Patolojik sarılık olan ek olarak nadir görülen çeşidi ise doğum esnasında anında ek olarak sonra ortaya çıkıyor. Vaktiyle doğan bebeklerin yüzde 60’ı, zamanından önce gelen bebeklerin yüzde 80’i sarılık oluyorlar” diyor.

 

Sarılık olan bebekte yaşanan farklılıklar ile ilgili anne ve babaları uyaran Dr. Mithat Kuşkaya, bunları şu şekilde sıralıyor: “Öncelikle “biluribin” olarak bilinen sarılık pigmentinin deride birikmesi neticesi sarı bir ten görünümü şuan ki oluyor. Sarılık değerlerinin yükselmesine ilişkili olarak; bebeğin meme emmesinde azalma, uykudan kolay değil uyanma, ateş, tiz sesle ağlama, kasılma, çabuk soluk alma benzeri belirtilere civarı değişim gösteren kapsamlı bir belirti yelpazesi yer alıyor .”

 

Bebeklerde yenidoğan sarılığı olup olmadığını ne türlü anladıklarını ifade eden Dr. Mithat Kuşkaya, yenidoğan bebeğin sarılık olduğunun öncelikle gün ışığında bakılan göz aklarından ve cildinden anlaşılacağını altını çiziyor. Nedeni ise bebeğin normalde beyaz olan göz akları, sarılık değerleri yükseldikçe sarı renk almaya başlıyor. Sarılık başlangıcında öncelikle bebeğin yüzünde ve gövdesinin üst bölümünde sarı renk ortaya çıktığına dikkat çeken Dr. Mithat Kuşkaya, “Sarılık değerleri yükselmeye başladığında kollar ve bacaklarda da görülmeye başlıyor. Çoğunlukla fiziksel sarılık olarak adlandırılan ve sık sık görülen yenidoğan sarılığı, doğum esnasında 2-3 gün ek olarak sonra ortaya çıkarken, patolojik sarılık olarak adlandırılan türü, ek olarak nadir görülüyor ve doğum esnasında anında ek olarak sonra başlıyor” diyor.

 

Yenidoğan sarılığı ile ilgili heyecan edilen sualleri cevaplayan Dr. Mithat Kuşkaya, şu verileri paylaşıyor:

 

Yenidoğan sarılığı ve patolojik sarılık arasındaki fark nedir?

 

Genelde aile ve doktor uyumu içerisinde takip edildiğinde bebekler için riskli değildir. Bebekler için riskli olan sarılıklar önce günden itibaren süratle yükselen ve patolojik sarılık olarak adlandırdığımız sarılık tipleridir.Bu tip sarılıklarda en mühim sıkıntı beynin tespit edecek bölgelerine bilirubin pigmentinin yerleşmesi neticesi gelişen ağır nörolojik hasarlanmadır.

 

Sarılık tiplerinin meydana çıkma sebepleri nelerdir?

 

Fizyolojik sarılık: Bu öbür sarılık türüne yönelik daha sık sık görülüyor. Çoğunlukla sarılık değerleri; belli değerlerin üzerine çıkmıyor. Oluşma sebepleri içinde şunları sıralayabiliriz:

 

-Yenidoğan bebeklerde alyuvar ömrünün erişkine yönelik daha az olması.

 

-Bilirubin maddesini karaciğerden bağlayarak uzaklaştıran enzimin aktivasyonunun yeteri civarı olmaması.

 

-Bağırsak bakteri sayısının azlığı.

 

-Bağırsak hareketlerinin ve dışkılamanın eksik olması.

 

Patolojik sarılık: Daha nadir görülüyor. Tedavi edilmezse, yenidoğan bebek açısından önemli sıkıntılar oluşturuyor. Başlıca belirtileri içinde şunları sıralamak mümkün:

 

-İlk gün başlaması.

 

-Derinin kirli yeşil renk olması.

 

-İdrarın çay rengi olması.

 

-Dışkı renginin camcı macunu renginde olması.

 

-Kanda alyuvarların fazla parçalanması neticesi oluşan derin kansızlık belirtileri .

 

-Kusma.

 

-Annesi emzirmeye çalışsa da annenin memesini emmeme.

 

-Kilo kaybı.

 

-Hızlı nefes alma ya da nefes durması.

 

Sarılık spontane geçer mi?

 

Fizyolojik sarılık olarak bilinen tip, büyük oranda tedavi edilmeden zaman içerisinde sarılık değerleri azalarak spontane geçiyor. Fakat bebeğin yaşına, kilosuna ilişkili olarak daha eskiden  değerlendirilmiş değerlerin üstünde izliyen sarılık değerlerinin kesinlikle tedavi edilmesi gerekmektedir .

 

İlaç kullanmak doğru mu?

 

Çoğunlukla gerekmez. Belli vaziyetlerde ilaç kullanmak gerekebilir. Fototerapi (Işık tedavisi) ile düzelmeyen ve kan uyuşmazlığı olan bebeklerde; immunglobülin olarak bilinen serumlar kullanılır. Kimi Zaman uzamış sarılık olgularında fenobarbital olarak bilinen ilaçlar da kullanılabilir.

 

Yenidoğan sarılığının tedavisi ne türlü yapılır? Ne civarı sürer?

 

Öncelikle fototerapi olarak bilinen ışık tedavisi yapılır. Işık tedavisi ile deri ve derialtı dokulara yerleşmiş olan bilirubin pigmentleri vücuttan uzaklaştırılır. Işık tedavisi sarılık değerine yönelik yoğun ya da standart olarak yapılır. Çoğunlukla 24 saatlik tedavi yeteri civarı olabilir. Sarılık değerleri yıl ve ağırlığının vaziyetine yönelik risk teşkil etmeyen seviyelere inince ışık tedavisi sonlandırılır. Işık tedavisinden daha sonra yeniden sarılık kontrollerine devam edilir. İzlemlerde yıl ve ağırlığına yönelik yükselme gösterirse ışık tedavisi yinelenir. Kan uyuşmazlığı olan vakalarda ışık tedavisine ek olarak ilaç tedavisi yapılabilir. Işık tedavisi ile düzelmeyen ve ilaç tedavisine yanıt vermeyen sarılıklı bebeklerde kan değişimi yapılarak bilirubin değerleri düşürülür.

 

Annenin hamilelik yaşı, ırk, beslenme tarzı yeni doğan sarılığının görülmesini etkiler mi?

 

Evet etkiler. Annenin hamilelik yaşı ne civarı küçük ise sarılık görülme oranı artar. Siyah ırk, Doğu Asyalı olmak, erkek cinsiyet (bebeğin erkek olması kastediliyor) sarılık görülmesi için risk faktörleridir. Kardeşinde sarılık öyküsü olan bebeklerde de sarılık daha çok görülür.

 

Anne sütüyle beslenen bebeklerde sarılığın daha yüksek oranda görüldüğü istikametinde bir takım veriler var. Bunlar doğru mudur, neden?

 

Anne sütüyle beslenen bebeklerde erken başlangıçlı ve geç başlangıçlı olmak üzere anne sütü sarılığı görülebilir. Erken başlangıçlı olan tip, mama ile beslenen bebeklere yönelik 3-6 kat fazla oranda görülmektedir. Fakat bu bilirubin değerleri kimi zaman 15 mg/dl geçer ve fototerapi ile düzelirler. Anne sütünün geç gelmesi, dışkılamanın gecikmesi benzeri sebeplerle oluşur. Sık Sık emzirme ve anneye emzirme eğitiminin verilmesi ile geçer. Geç başlangıçlı olan tip 10-15. günlerde oluşan; sebebi kesinlikle bilinmemekle birlikte anne sütünde bir takım maddelere ilişkili olarak oluştuğu tahmin edilen çeşididir. 3-12 hafta sürebilir. Çoğunlukla tedavi gerektirmez. Gerekirse ışık tedavisi yapılır. Anne sütüne devam edilir. Teşhis ve tedavi amaçlı anne sütü şüphesiz kesilmez.

 

Anne ve bebek içinde kan uyuşmazlığı olduğunda da sarılık görülüyor mu?

 

Evet. İki tip uyuşmazlık vardır:

 

AB0 uyuşmazlığı: İlki annenin kan grubu Sıfır (0), bebeğin A ya da B olduğu vaziyetlerde gelişen AB0 uygunsuzluğu olarak tanımlanan tiptir. Daha sık sık görülmesine nazaran daha hafif seyirlidir.

 

RH uyuşmazlığı: Anne kan grubu Rh (-), bebek Rh (+) olduğu vaziyetlerde gelişen ve Rh uygunsuzluğu olarak tanımlanan sarılık çeşididir. Hafif formdan ağır forma civarı değişim gösteren klinik bulgularla izler.

 

 

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir